Ik herinner me nog heel goed hoe het voelde in de eerste weken na de geboorte van mijn eerste dochter. Een grootse onvoorwaardelijke liefde die door me heen stroomde en tegelijk een eenzaamheid die ik niet had zien aankomen. Want in al die overweldigende intensiteit van het nieuwe moederschap miste ik één persoon het meest.

Mijn moeder.

Ik had het nodig dat ze me zag, dat ze me vasthield, dat ze trots op me zou zijn omdat ik helemaal zelf thuis in bad mijn dochter had gebaard. Maar de stoel naast mijn bed bleef leeg en zo voelde het ook in mezelf. Een leegte die ik van kleins af aan al met me meedroeg en nu zo voelbaar was. 

Door de afwezigheid van mijn moeder voelde ik iets wat ik pas jaren later echt begreep: ik stond op een drempel. Aan de ene kant stond degene die ik was geweest en aan de andere kant degene die ik zou worden. Alleen was ik, zonder gids, zonder stam.

In veel traditionele culturen heeft de overgang naar het moederschap een naam. Een plek. Een ritueel. Een gemeenschap die de nieuwe moeder opvangt, ondersteunt en inwijdt in haar nieuwe rol. De antropoloog Arnold van Gennep noemde dit een rite de passage — een overgangsrite. Een bewuste markering van het moment waarop je het ene achter je laat en het andere betreedt.

Maar in onze moderne westerse samenleving is die markering grotendeels verdwenen. We vieren de geboorte van het kind, maar vergeten de geboorte van de moeder. Haar lichaam wordt na de geboorte gemonitord, het kind wordt gewogen en gemeten en na zes weken is het kraamtijd voorbij. We verwachten van moeders dat ze na twaalf weken weer gaan werken. Alsof er niets wezenlijks is veranderd.

“Maar er is wél iets wezenlijks veranderd. Alles is veranderd. De vrouw die bevalt, sterft een kleine dood — en wordt opnieuw geboren. Dat heeft een naam: matrescentie.”

Matrescentie is de term die de antropologe Dana Raphael in de jaren zeventig introduceerde voor de psychologische, fysieke en emotionele transformatie die een vrouw doormaakt als ze moeder wordt. Net zoals adolescentie de overgang van kind naar volwassene markeert, markeert matrescentie de overgang van vrouw naar moeder. Het is een ingrijpend proces dat langer dan de kraamtijd duurt. Het kan maanden tot jaren duren. Zelf denk ik dat je met elke nieuwe levensfase van je kind, als moeder ook weer mee verandert. Waardoor je als moeder vrijwel nooit ‘af’ bent en altijd blijft groeien.

Veel vrouwen die bij mij komen dragen een verlangen in zich: ze willen terug naar wie ze waren vóór het moederschap. Naar de vrouw die tijd had voor zichzelf, die wist wie ze was en wat ze wilde, die niet voortdurend overweldigd was door de behoeften van een ander.

Ik begrijp dat verlangen. Ik heb het zelf ook gevoeld – met wel de kanttekening dat ik voor ik moeder werd nog echt niet wist wie ik was. Dat gevoel kreeg een plek toen ik me realiseerde dat degene die ik ooit was, ook nooit meer terug zou komen.

Het moederschap is geen tunnel waar je doorheen gaat om aan de andere kant weer jezelf te zijn. Het is een poort waar je door mag gaan. Een initiatie. Een uitnodiging om lagen van jezelf te ontdekken die er altijd al waren, maar die nooit eerder zo nadrukkelijk naar de oppervlakte werden geroepen. Je geduld. Je grenzen. Je vermogen om lief te hebben. Je schaduw. Je onverwerkte pijn. Je kracht.

Wanneer je het moederschap kan gaan zien als een overgangsrite — als iets wat je bewust mag doorleven in plaats van overleven — dan kan er zich iets openen. Je daalt af naar diepere lagen van jezelf. Daar kan je een bron aanboren waar je de rest van je leven kracht kan uithalen.

De kracht van bewuste rituelen

In traditionele culturen werden vrouwen bij de overgang naar het moederschap begeleid door rituelen. Want rituelen doen iets wat woorden niet kunnen: ze verankeren een verandering in het lichaam, in de ziel, in de gemeenschap.

Een ritueel laat zien hoe belangrijk, hoe heilig, een moment is. En als jonge moeder is dat de drempel waarop je je bevindt. 

Bewuste rituelen rondom het moederschap hoeven niet groot of ingewikkeld te zijn. Het kan zo eenvoudig zijn als elke ochtend een moment stilzitten met je handen op je buik of je hart — en jezelf de vraag stellen: wat heb ik vandaag nodig? Het kan een kaars die je brandt zijn waarop je je moederlijn eert, de vrouwen die vóór jou kwamen en van wie je meer hebt meegekregen dan je weet.

Wat rituelen doen, is je verbinden. Met jezelf. Met de aarde onder je voeten. Met het grote veld van de Oermoeder — de oerbron van vrouwelijke wijsheid en kracht die altijd aanwezig is, voor elke vrouw die bereid is zich erop af te stemmen.

Moederen vanuit die verbinding is anders. Het is niet perse makkelijker, maar het geeft je wel meer bedding. Je voelt je onderdeel van een lange lijn van vrouwen die dit ook hebben gedragen. Je voelt de aarde onder je voeten. Je voelt je gedragen, zelfs op de moeilijkste dagen. En misschien voel je zelfs wel dat je er niet alleen in staat.

Moederen vanuit verbinding met het Oermoederveld is misschien wel het meest krachtige wat je jezelf én je kind kunt geven.

Want een moeder die wortelt in zichzelf, geeft haar kind iets mee wat geen enkel speelgoed of activiteit kan bieden: de stilte van een aanwezig mens. Een moeder die zichzelf kent. Een moeder die weet dat ze genoeg is.

Jij hoeft dit niet alleen te dragen

Wat ik mezelf als jonge moeder van toen had willen geven, die vrouw die haar eigen moeder zo miste, is niet een lijst met adviezen of een stappenplan. Ik had haar willen laten voelen dat ze deel uitmaakte van iets groters. Dat er een stam is, ook als je die niet ziet. Dat de wijsheid van alle moeders vóór haar beschikbaar is, als ze maar weet hoe ze zich erop kan afstemmen. Ik weet en voel het nu en houd die pasgeboren moeder in mezelf nu vast.

Dat is wat ik nu ook mag doen in mijn werk. Vrouwen begeleiden door de poort van het moederschap — niet terug naar wie ze waren, maar dieper in wie ze altijd al waren. Naar een versie van zichzelf die geworteld is, verbonden, krachtig.

Niet ondanks het moederschap. Dankzij het moederschap.

Mocht je een jonge moeder kennen: 11-14 juni 2026 is de volgende mama en baby retraite (nog 4 plekken) en 11-13 september 2026 is de Rite van de Oermoeder (voor vrouwen van alle leeftijden, wel of geen moeder zijnde).